بسم الله الرحمن الرحیم
ستلایت چگونه کار می کند؟
بخش پنجم: ستلایت های مشهور
در زمان های نچندان دور ستلایت های وسایلی پر رمز و راز و فوق سری بودند که فعالیت شان به بخش نظامی محدود میشد. از آنها عموما برای ردیابی و جاسوسی کردن استفاده میکردند. ولی حالا ستلایت ها به بخشی حیاتی در زندگی روزمره ما تبدیل شده است. وقتی اخبار آب و هوا را میبینیم به یاد آنها میافتیم؛ برای انتقال سگنال های تلویزیونی به مناطق دور دست از آنها استفاده میکنیم؛ از خدمات GPS آن برای پیدا کردن راه مان مستفید میشویم؛ و با دیدن تصاویر شکار شده توسط تلسکوپ هابل از فضا شگفت زده میشویم.با اینکه هنوز هم تعداد زیادی از آنها از نظر عموم پنهان هستند، به مطالعه سرشناس ترین های آنها میرویم:
ستلایت لندست Landsat که مصروف عکس برداری از سطح زمین از اوایل دهه هفتاد میباشد که فعالیت این ستلایت بزرگترین مجموعه عکسهای گرفته شده از سطح زمین را تشکیل میدهد. اولین ستلایت ازین دسته بنام Landsat 1 که مشهور به Earth Resources Technology Satellite هست در ۲۳ جولای ۱۹۷۲ به فضا پرتاب شد. این ستلایت دارای دو ابزار برای تصویر برداری بود که شامل یک کمره و اسکنر چند طیفی بود که هر دو ساخت شرکت هوایی هاگ میباشند. این دو ابزار به ستلایت قابلیت ثبت تصاویر سبز،سرخ و دو باند مادون قرمز را میداد. ازین ستلایت تصاویری باورنکردنی بدست آمده و پروژه آن یک پروژه کاملاً موفق تلقی شده است که باعث شد ستلایت های دیگری تحت عین نام به فضا پرتاب شوند تا این ستلایت را در فعالیتش یاری رسانند. آخرین ستلایت ازین سری Landsat 8 نام داشته که در ۱۱ فبروری ۲۰۱۳ توسط سازمان ملی هوا-فضا آمریکا،ناسا به فضا پرتاب شد. ازین ستلایت برای عکس برداری به صورت چند طیفی از سواحل، قطبین زمین، جزایر و قاره ها استفاده میشود.
ستلایت لندست Landsat که مصروف عکس برداری از سطح زمین از اوایل دهه هفتاد میباشد که فعالیت این ستلایت بزرگترین مجموعه عکسهای گرفته شده از سطح زمین را تشکیل میدهد. اولین ستلایت ازین دسته بنام Landsat 1 که مشهور به Earth Resources Technology Satellite هست در ۲۳ جولای ۱۹۷۲ به فضا پرتاب شد. این ستلایت دارای دو ابزار برای تصویر برداری بود که شامل یک کمره و اسکنر چند طیفی بود که هر دو ساخت شرکت هوایی هاگ میباشند. این دو ابزار به ستلایت قابلیت ثبت تصاویر سبز،سرخ و دو باند مادون قرمز را میداد. ازین ستلایت تصاویری باورنکردنی بدست آمده و پروژه آن یک پروژه کاملاً موفق تلقی شده است که باعث شد ستلایت های دیگری تحت عین نام به فضا پرتاب شوند تا این ستلایت را در فعالیتش یاری رسانند. آخرین ستلایت ازین سری Landsat 8 نام داشته که در ۱۱ فبروری ۲۰۱۳ توسط سازمان ملی هوا-فضا آمریکا،ناسا به فضا پرتاب شد. ازین ستلایت برای عکس برداری به صورت چند طیفی از سواحل، قطبین زمین، جزایر و قاره ها استفاده میشود.
تصویری از Landsat-8
یک دسته از ستلایت های دیگر با نام مخفف شده GOES که در مدار فوقانی زمین قرار داشته که بالای یک قسمت مشخص از زمین مترکز میباشند. این خصوصیت به ستلایت اجازه میدهد تا با چشمانی باز به بررسی اتموسفیر پرداخته تا تغییراتی که منجر به گردباد، توفان ویا سیل میشود را شناسایی کند. متخصصان هوا شناسی ازین معلومات برای هشدار دادن در مواقع جدی شدن شرایط آب و هوایی استفاده میکنند. این متخصصان میتوانند از عکسهای بدست آمده توسط این نوع ستلایت ها برای تخمین مقدار بارندگی، ساحات مورد پوشش برف باری احتمالی و نظارت بر حرکت بحر ها و یخچال ها استفاده کنند. از سال ۱۹۷۴ تا به حال ۱۵ ستلایت از نوع GOES به فضا پرتاب شده است.
ستلایت های Jason-1 و Jason-2 نقش کلیدی را در تحقیقات دراز مدت بالای ابحار زمین ایفا کردهاند. ناسا ستلایت Jason-1 را در ۷ دسمبر ۲۰۰۱ برای ادامه دادن کار یک ستلایت قدیمی دیگر به فضا پرتاب کرد. این ستلایت برای ۱۲ سال وظیفه تعیین سطح بحر، سرعت باد و امواج مرتفع را در ۹۵ درصد از ابحار گرم زمین به عهده داشته است. این ماموریت باعث انقلابی در مطالعات برروی گردش ابحار زمین شده و باعث کشف این شد که ارتفاع بحیره ها در حال افزایش است. با اینکه ناسا در سال ۲۰۱۳ به کار این ستلایت توقف داد ولی این ماموریت هنوز ادامه داشت. در سال ۲۰۰۸ ناسا ستلایت Jason-2 را به عنوان جانشین با ابزاری پیشرفتهتر برای بررسی دقیقتر به فضا پرتاب کرد. این ستلایت میتواند فاصله خود از سطح بحر را تا سانتی متر آن محاسبه کند. توسط این معلومات دقیق، دانشمندان میتوانند سرعت حرکت جریانات بحری و مقدار حرارت ذخیره شده در ابحار را بدست آورند.
تصویری از Jason-2
ستلایت های فضایی ستلایت هایی اند که برای دیدن جاهایی بغیر از زمین ساخته شدهاند. آنها از مدارشان که بالاتر از اتموسفیر قرار دارد میتوانند کهکشان را بدون هیچگونه تحریف و تداخلی ببینند. شما حتماً تصاویری از کهکشان که توسط تلسکوپ فضایی هابل گرفته شده را مشاهده کردهاید. این تلسکوپ در سال ۱۹۹۰ در مدارش که ۵۷۰ کیلومتر از زمین فاصله دارد،قرار گرفت است. سیستم کنترول این ستلایت یکی از شاهکارهای عصر بوده که میتواند تلسکوپ را به یک نقطه برای ساعتها و حتی روزهای متوالی متمرکز کند (با اینکه سرعت حرکت ستلایت ۸ کیلومتر در ثانیه میباشد!). این سیستم شامل بر ژیروسکوپ،شتاب سنج، چرخ، بالون های گاز فشرده و سنسورها بوده که از ستارهها برای موقعیت یابی استفاده میکند. ناسا پلان دارد تا در سال ۲۰۱۸ یک ستلایت دیگر را بدین منظور به فضا پرتاب کند. این ستلایت که جیمز وب نام دارد میتواند با وسایل پیشرفته که دارد نور مادون قرمز را از فاصله بسیار دور ملاحظه کند. مدار این ستلایت شکل بیضوی دارد که فاصله آن از زمین نسبتاً دورتر بوده که به ۱.۵ میلیون کیلومتر خواهد رسید.
تصویری از تلسکوپ فضایی هابل
